مقالات

روشنایی و نورپردازی اماکن ورزشی

تامین نور این فضاها، نیازمند استفاده از طراحی های دقیق و منابع نور با توان و کارایی بالا هستند و اگر نور این اماکن با استفاده از روش های سنتی و ساده که ممکن است برای سایر ساختمان ها اجرا شود، پیاده سازی شود، سایه و یا خیرگی در محیط ایجاد می شود.

sport-place-lighting

اثرات این موضوع تنها شامل افراد حاضر در محیط نمی شود، زیرا امروزه، تعداد کثیری از افراد، برنامه ها را از طریق شبکه های تلویزیونی تماشا می کنند و این موضوع بر نوع تصاویر ارسالی از طریق شبکه های تلویزیونی تاثیر دارد.
نورپردازی اماکن ورزشی در چند بخش انجام می شود:

۱- اماکن سرپوشیده

۲- اماکن با فضای آزاد

۳- محل برگزاری ورزش های زمستانی

۴- استخرهای شنا

۵- مسابقات اتومبیل رانی

اصول نورپردازی اماکن ورزشی و روشنایی استادیوم ها

هدف نورپردازی و روشنایی فضای ورزشی و باشگاه و استادیوم، ایجاد محیطی بی خطر برای انجام فعالیت های ورزشی در آن است (متناسب با سرعت آن ورزش ،ابعاد فضا و اشیای مورد استفاده در آن ورزش) همچنین فراهم کردن دید خوب برای تماشاچیان و بازیکنان در آن ورزش.

نکات اصلی عبارتند از: برای همه ی ورزش ها سطح مشخصی از روشنایی مورد نیاز است.سطح روشنایی عبارت است از تاثیر نور و سایه ی تولیدی زمانی که نور از یک جهت اصلی(بعنوان نور محور) و میزان کمتری از نور که از جهت های دیگر میرسد (بعنوان نور زمینه ای یا محیطی Ambient Light) که تولید یک تصویر سه بعدی پیوسته از یک صحنه می نماید.

اگر تمام نور از نور محیطی یا زمینی بوده و نور محوری ضعیف باشد اشیاء به صورت یک دست دیده شده و جزییات زیاد قابل تشخیص نخواهند بود. اگر نور محیطی کم باشد سایه هایی بسیار تیره در حوزه ی دید ایجاد خواهد شد.

هر دو اینها قابلیت دید صحیح و کافی و واکنش به اتفاقات در زمینه بازی را توسط بازیکنان کاهش میدهد، همچنین مشکلاتی را برای تماشاگران و دوربین های تلویزیونی ایجاد میکند. برای ورزش هایی که سرعت بالایی دارند این موضوع مهم تر است.تاثیر نور لرزش دار ممکن است باعث شود یک شی ء متحرک ،ثابت به نظر برسد،یا اینکه شی ء در حال حرکت از جایی به جای دیگر دیده شود.

در این گونه ورزش ها نور با فرکانس بالا پیشنهاد میشود. الزامات روشنایی با آیین نامه ی ۱۲۱۹۳ مشخص شده است. احتیاجات بیشتر از آن توسط موسسات مدیریت ورزشی مانند فیفا و کمیته ی بین المللی المپیک یا تنظیمات تلویزیونی مانند استاندارد اسکای.

بعضی ورزش ها (مثل مقررات فیفا برای فوتبال ) الزاماتی را برای شیب نوری یکسان مشخص کرده اند. این به معنی شدت تغییرات روشنایی در مناطق مختلف زمین بازی است، و بصورت نسبت سطح روشنایی از دو نقطه ی اندازه گیری نور تعریف میشود که محاسبه ی آن با تقسیم میزان نور نقطه ی اول به نقطه ی دوم انجام میشود .

UG آیین نامه ی ۱۲۱۹۳ نیاز روشنایی را با توجه به کلاسهای نوری ۱ یا ۲ یا ۳ مشخص میکند که وابسته به سطح مسابقه ،بین المللی یا ملی ،منطقه ای ،محلی،تمرینی،و بازسازی است. در مسابقات با استاندارد پایین تر انتخاب های بیشتری برای نوع منبع روشنایی داریم.

(لامپ های بخار سدیم ،متال هالید و …) ولی در کلاسهای ۲ و ۳ لامپ های متال هالید با شدت نور بالا مورد نیاز است.

نورپردازی زمین ورزشی

هر ورزشی یک محدوده ی بازی خاص دارد که بعنوان زمین اصلی شناخته میشود (بعنوان مثال فضای داخل خطوط نشانگر در تنیس یا فوتبال) و فضای کلی که بعنوان میدان ورزشی شناخته میشود ،شامل محوطه ی ایمنی حاشیه ی زمین نیز میشود.

سطح روشنایی ورزشی عموما بعنوان حداقل میانگین روشنایی افقی در فضای مرجع شناخته میشود. در بعضی موارد روشنایی زمین به نوع ورزش و فاصله ی تماشاچیان یا محل دوربین های تلویزیونی بستگی دارد .

در این جا روشنایی مورد نیاز برای دوربین و روشنایی عمودی به هم وابسته است. از آن جایی که بعضی از زمین های بازی بزرگ هستند میزان بالایی از روشنایی را نیاز دارد که برای پایین آوردن مصرف انرژی به شدت به سیستم های روشنایی و نورپردازی کم مصرف نیاز است.

سرویس و نگهداری نیز برای اطمینان از سلامت و کارکرد نرمال تمام تجهیزات نورپردازی باید به طور مرتب صورت گیرد و در این جهت باید تجهیزات نورپردازی به صورتی بی خطر و قابل تعمیر در دسترس باشد. برای نورپردازی فضاهای بزرگ ورزشی باید امکانات لازم برای نصب تجهیزات روشنایی در ارتفاع کافی را فراهم کرد تا زاویه ی نور تابیده شده به سطح زمین بیشتر از ۷۰ درجه نشود.

این باعث حداکثر استفاده از نور چراغ ها و حداقل انرژی مصرفی میشود. در طراحی نورپردازی اماکن ورزشی باید دقت شود که حداقل نور مزاحم و نور پراکنده وجود داشته باشد همچنین باید ایمنی تجهیزات روشنایی از نظر محل نصب در نظر گرفته شود تا در زمان قطع برق یا موارد اضطراری حرکت بازیکنان یا تماشاچیان با مشکلی روبرو نشود.

روشنایی سالن های ورزشی

تمامی سالن های ورزشی برای ورزش های مختلف و اتفاقات غیر ورزشی مورد استفاده قرار میگیرد که نیاز به امکانات نورپردازی متفاوتی دارند. نوع و سطح روشنایی سالن باید متناسب با بیشترین مورد استفاده از آن باشد.

با اینکه ورزش های مختلف میزان متفاوتی از روشنایی را نیاز دارند، یک پلان نورپردازی عموما نمیتواند تمام نیازها را برآورده کند. بنابراین ضروری است که سیستم کنترلی روشنایی برای ایجاد سطوح مختلف نوری در نظر گرفته شود.

indoor-gym-lighting

منابع روشنایی باید در برابر برخورد توپ و یا نصب متراکم مقاوم باشد و هم چنین باید به گونه ای نصب شوند که احتمال گیر کردن اشیاء مابین یا پشت آنها وجود نداشته باشند. در ادامه با شرایط و نیازهای روشنایی و نورپردازی زمین برخی از رشته های ورزشی آشنا می شویم.

پلان سالن ورزشی ممکن است با استفاده از پارتیشن ها دست کاری شود، بنابراین باید دقت شود که شدت روشنایی در وجود یا عدم وجود پارتیشن ها تغییری نداشته باشد. ممکن است بعداز نصب پارتیشن ها نیاز به روشنایی و نورپردازی بیشتری باشد که این باید در زمان طراحی در نظر گرفته شود.

برای ورزش های هوایی مانند بدمینتون یا والیبال باید تجهیزات روشنایی خارج از محوطه ی زمین و دور از دید قرار گیرد تا برای بازیکنانی که بالا را نگاه میکنند مشکلی ایجاد نشود.

از آنجایی که یک سالن ورزشی میتواند فعالیت های زیادی را پوشش دهد باید همخوانی لازم با این فعالیت ها در نظر گرفته شود. این به برگزارکنندگان اجازه میدهد که به راحتی فعالیت های مختلف را به نمایش بگذارند.

ناحیه بندی زمین ورزشی به لحاظ نورپردازی

یکی از مهمترین نورپردازی ها، نورپردازی سالن ورزشی می باشد که از اهمیت بسیاری برخوردار است. نورپردازی سالن ورزشی نیازمند در نظر داشتن پارامترهای متعددی است.

indoor-basketball-court-lighting-3

در نورپردازی سالن ورزشی کارایی و آرامش بصری اهمیت زیادی دارد. از آنجا که در سالن ورزشی فیلم برداری تلویزیونی نیز ممکن است صورت بگیرد، شدت روشنایی در صفحات عمودی نیز اهمیت پیدا می کند.

از این رو طراحی نورپردازی سالن ورزشی خود مبحث مستقلی است که پرداختن دقیق به آنها تا حدی خارج از حوصله این مقاله است. با این وجود به منظور آشنایی خوانندگان با طراحی روشنایی و نورپردازی سالن ورزشی، برخی از مواردی که باید در این مجموعه ها در نظر گرفته شود در این مقاله ارائه شده است.

زمینهای ورزشی، معمولاً دارای سه ناحیه هستند:

۱. ناحیه اصلی:
۲. کل ناحیه:
۳. ناحیه مرجع:

قسمتی از زمین که بخش اصلی بازی در آن صورت می گیرد. به عنوان مثال محدوده بین خطوط زمین در ورزش فوتبال جزو ناحیه اصلی محسوب می شود. در برخی ورزشها نظیر والیبال، علاوه بر ناحیه اصلی از زمین اطراف ناحیه اصلی نیز ممکن است استفاده شود.

نکات طراحی سیستم نورپردازی اماکن ورزشی

اهم طراحی

درک این موضوع بسیار با اهمیت است که قبل از شروع نورپردازی و روشنایی داخلی اماکن ورزشی در رابطه با آن اطلاعات بسیار کاملی و مطمئنی بدست آوریم.

فهم این موضوع که ذات هر رشته ی ورزشی به چه شکل است و روشنایی چه بخش هایی در هر ورزشی با اهمیت تر و مهم تر است خود موضوعی بسیار مهم است که طراح نورپرداز با آشنایی بر این رشته های ورزشی مختلف می تواند به درک این موضوع برسد، در برخی ورزش ها دیدن سرعت بالای حرکت شی مثل توپ تنیس بسیار بااهمیت است و حرکت توپ می بایست به شکل سه بعدی توسط هم بازیکن و هم داور و در پله ی بعد تماشاچیان دیده شود و مکان توپ مشخص باشد.

حجم و بزرگی زمین بازی

در نورپردازی و روشنایی داخلی اماکن ورزشی، امکان دید بازیکن باید به شکلی باشد که بازیکن بتواند تمام تجهیزات و وسایلی که باید در طی بازی آنها را ببیند، به درستی تشخیص بدهد.

نورپردازی و روشنایی داخلی اماکن ورزشی باید به گونه ای باشد که همچنین بازیکن امکان تشخیص ابعاد و اندازه زمین ورزشی را به درستی تشخیص دهد حواشی زمین را به درستی ببیند تا از خط مرزی که برای او تعیین شده است بیرون نرود.

بخش های مهم شامل نواحی زیر می شود:

• نورپردازی و روشنایی اماکن ورزشی به شکلی که ناحیه ای امن و بدون خطر را برای بازیکن ایجاد کند.

• ایجاد بخشی جدا برای تماشاچیان توسط نور.

• در اماکن ورزشی که استخر وجود دارد، نورپردازی استخر به شکلی باشد که حجم و اندازه و عمق استخر توسط ورزشکار قابل تشخیص باشد.

• نورپردازی و روشنایی اماکنی که تماشاچیان توسط نور دیده شوند.

• نورپردازی و روشنایی بخشی که تماشاچیان در آن حضور دارند، جهت این موضوع که تردد آسان داشته باشند.

در بخشی که فعالیت های ورزشی در رسانه ها پخش می شود، و یا ورزش هایی که دارای تماشاچیان زیادی هستند مثل بازی بدمینتون، کریکت، فوتبال و… می بایست تمرکز نور به گونه ای باشد که هم بازیکنان به طور واضح و کامل دیده شوند و هم توپ هایی که در این بازی ها استفاده می شوند دیده شوند.

در علم روشنایی، تمرکز نور باید به شکلی باشد که هر دو بخش عمودی و هم افقی برای ناظران قابل دیدن باشند. در بازی بدمینتون نور تا ارتفاع بالاتر هم باید پرتاب شود تا بازیکن در ارتفاع های بالاتر هم حرکت توپ را مشاهده کند و بتواند جواب درستی برای زدن توپ به بازیکن مقابل بدهد.

به شکل کلی در اماکن ورزشی دیدن احجام توسط نور پخش شده به شکل کامل بسیار بااهمیت است. در نتیجه نورپردازی و روشنایی اماکن ورزشی باید به شکلی باشد تا تغییرات ایجاد شده در احجام مانند توپی که در حال تغییر وضعیت از مکانی به مکان دیگر است توسط مخصوصاً بازیکنان و داوران به طور واضح دیده شوند تا داوری و قضاوت نادرستی در رابطه با بازی انجام شده وجود نداشته باشد.

هر قدر کنتراست اشیاء موجود در زمین ورزشی درست و استاندارد رعایت شود، امکان بهتر دیدن آنها افزایش می یابد.

نورپردازی زمین ورزشی به تفکیک نوع رشته ورزشی

  • استخر
  • زمین تنیس
  • زمینهای والیبال، بسکتبال، فوتسال، کشتی، ورزشهای رزمی
  • تنیس روی میز و بدمینتون
  • شمشیر بازی
  • بوکس
  • سالن تنیس مسقف
  • زمین اسکواش
  • اسکیت و هاکی روی یخ
  • فوتبال و راگبی در فضای باز
  • هاکی
  • دو میدانی
  • اسکی و پرش با اسکی

الزامات روشنایی استخر می تواند متناسب با نوع ورزشی که در آن انجام می شود، متفاوت باشد. به عنوان مثال در مسابقه واتر پلو، لازم است درخشندگی محدود شود تا مانع دید بازیکنان نشود در حالیکه در مسابقات شنا، لازم است خطوط کف استخر و مسیر شنا به طور مناسب روشن شوند.

نورپردازی استخرهای شنا برای موارد مختلفی مورد استفاده قرار میگیرد. شناگر باید بتواند بر روی سایرین و مسیر مشخص خود دید کافی داشته باشد. بازیکنان واتر پلو نیاز به نور محیطی کافی دارند.

مربیان و سرپرستان استخر هم چنین تماشاچیان نیز باید دید مناسب داشته باشند. برای استخرهای تفریحی نورپردازی دکوراتیو و تزئینی مورد نیاز است که باعث ایجاد حس بهتری در افرادی که برای استراحت یا تفریح آمده اند ،میشود.

برای مشاهده یک نمونه نورپردازی دکوراتیو استخر اینجا کلیک کنید. از آنجا که سطح آب نور را به شدت منعکس میکند محل قرار دادن نور افکن ها برای جلوگیری از خیرگی و نور آزار دهنده بسیار مهم است.

قرار دادن منابع روشنایی در اطراف استخر به عدم انعکاس نور کمک میکند. هم چنین امکان سرویس و نگهداری منابع روشنایی در بالای استخر باید در نطر گرفته شود و میتوان با استفاده از چراغها و نورافکنهای ال ای دی نیاز برای تعمیرات را به حداقل رساند.

نورپردازی زیر آب علاوه بر این که به عدم انعکاس نور کمک میکند، باعث بهتر دیده شدن کف آب میشود. شناگران نیاز به روشنایی کافی داخل آب برای مشاهده ی سایر شناگرها و مسیر حرکت دارند. اما برای مسابقات شنا و ورزش واتر پلو باید چراغ های زیر آب خاموش باشند.

برای استخرهای شیرجه نورپردازی مضاعف در جهت عمودی و دیده شدن دقیق محل ورود فرد به آب مورد نیاز است. نور افکن های مورد استفاده در استخرهای سر پوشیده باید به بخار گیری ورطوبت و نمک در هوا مقاوم بوده و استاندارد های بالایی داشته و در برابر خوردگی و زنگ زدگی مقاوم باشند.

درجه ی حفاظت IP۶۵ به بالا و بدنه ی استیل ضد زنگ با پیچ های استیل برای آنها مناسب است. لامپ های متال هالید و LED با حرارت رنگ گرم یا سرد مناسب هستند هم چنین لامپ های فلورسنت با بدنه ی محافظت شده یا لامپ های بخار سدیم برای استخرها مناسب هستند.

کاربرد LED در نورپردازی اماکن ورزشی

معمولا در نورپردازی مکان های ورزشی از تجهیزات نوری با توان فوق العاده بالا استفاده می شود. پروژکتورها یکی از پرکاربردترین وسایل تامین کننده نور مکانهای مورد نظر هستند که در چیدمان های مختلف به کار برده می شوند.

امروزه انواع مختلفی از پروژکتور، با تکنولوژی های متفاوتی تولید می شوند و یکی از پرکاربردترین و به روز ترین فناوری هایی که در تولید پروژکتور ها استفاده می شود، فناوری COB(مخففchip on board) می باشد که یکی از روش های جدید در زمینه تولیدLED های پکیج است.

این چیپ هایLED به صورت مدارات مجتمع در کنار هم و در قالب LED های بزرگی با نام فنیCOB و با توان فوق العاده بالایی در نوردهی کار می کنند، به طوری که درحالت روشن،نوری معادل یک پنل پر قدرت را تولید می کنند.

یکی دیگر از مزایای استفاده از پروژکتورهایCOB ، علاوه بر نوردهی بالا، ضریب بازگردان رنگ و طول عمر خوب این محصولات می باشد که باعث افزایش کاربرد این فناوری درتجهیزات نورپردازی شده است.

نورپردازی و تناسب اندام

چگونه نورپردازی در روحیه و تناسب اندام ورزشکاران تاثیر می گذارد؟

موفقیت باشگاه های ورزشی در ایجاد انگیزه ی تداوم در رشته ورزشی مورد نظر ورزشکار، زنده نگه داشتن هیجان و انگیزه ی افراد می باشد. نور می تواند در تصمیم گیری شما برای ادامه دادن در آن رشته ی ورزشی و یا ناتمام گذاشتن آن ورزش دخیل باشد.

طراح نورپرداز با باز پرداخت نور در یک اتاق قادر هست تا بر روحیه ی فرد ورزشکار و جوابی که او در آن رشته ی ورزشی مد نظر دارد برسد، تاثیر گذار باشد.

نورپردازی استاندارد در باشگاه های ورزشی آنچنان تاثیر مثبت بر افراد دارد که می تواند فرد را برای ادامه دادن آن رشته ورزشی، با انگیزه تر کند و یا برعکس، اگر نورپردازی صحیح نباشد می تواند انگیزه فرد را سرکوب سازد.

فعالیت بیشتر یا مراقبه بهتر؟

رابطه بین نور و حالت روحی فرد، از مهم ترین نکات پایه در نورپردازی است، طراح نورپرداز می بایست توجه لازم را داشته باشد.

مهمترین هدف مورد نظر در نورپردازی بنا، استفاده بیشتر افراد حاضر در داخل آن بنا است. نور روز تاثیر مفیدی بر هوشیاری افراد دارد و هرچه هوشیارتر باشیم، انرژی بیشتری برای ورزش کردن خواهیم داشت.

رنگ روشن کلاس ورزشی به همراه نور سفید، انرژی افراد را بالاتر می برد و تحرک افراد را بیشتر می کند و اینگونه است که رنگ نور سفید اتاق ورزش برای رشته های ورزشی مانند: ورزش های هوازی و یا بدن سازی مناسب می باشد.

اما اگر ورزش یوگا را مد نظر دارید و ریلکس کردن و مراقبه را ترجیح می دهید و می خواهید تا حالت روحی آرام در افراد ایجاد شود. می بایست در اتاق ورزش از چراغ هایی با ولتاژ کم تر استفاده کنید تا ورزش انجام شده توسط فرد هم بر حالت فیزیکی او و هم بر روحیه او تاثیر مثبت بگذارد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.